1.LİF ve LİF ÇEŞİTLERİ
Tekstil yapılarının temel unsurunu teşkil eden lifler, tahmin edildikleri kaynakların türlerine göre isimlerle anılır. Yün lifi, keten lifi, sentetik lif gibi. Elde edilmiş şekillerine göre ise iki ana gurupta tamamlandıkları görülür.
DOĞAL LİFLER
İsminden de anlaşılacağı üzere tabiatta hazır halde bulunan liflerdir. Temin edildikleri kaynaklara göre üç gurupta toplanırlar.
Bitkisel Lifler ( Pamuk, Keten, Kenevir, Jüt vs. )< Çok bükümlü ipek ipliği ( Organsin ) diye tanınır.
Ham ipek sert ve mattır. Pişirildikten sonra parlaklık yumuşaklık ve akıcılık kazanır
PAMUK İPLİĞİ
Pamuk bitkisinin kapsülünde ki ( koza ) tohumlarından alınan elyafların işlenmesi ile elde edilen pamuk iplikleri çok yaygın olarak kullanılır. Sıcak ve rutubetli iklimde yetiştirilir.

LİF ve LİF ÇEŞİTLERİ Tekstil yapılarının temel unsurunu teşkil eden lifler, tahmin edildikleri kaynakların türlerine göre isimlerle anılır. Yün lifi, keten lifi, sentetik lif gibi. Elde edilmiş şekillerine göre ise iki ana gurupta tamamlandıkları görülür. DOĞAL LİFLER İsminden de anlaşılacağı üzere tabiatta hazır halde bulunan liflerdir. Temin edildikleri kaynaklara göre üç gurupta toplanırlar. Bitkisel Lifler ( Pamuk, Keten, Kenevir, Jüt vs. ) Çok bükümlü ipek ipliği ( Organsin ) diye tanınır. Ham ipek sert ve mattır. Pişirildikten sonra parlaklık yumuşaklık ve akıcılık kazanır PAMUK İPLİĞİ Pamuk bitkisinin kapsülünde ki ( koza ) tohumlarından alınan elyafların işlenmesi ile elde edilen pamuk iplikleri çok yaygın olarak kullanılır. Sıcak ve rutubetli iklimde yetiştirilir. Elyaf uzunlukları 15-50 mm arsındadır. Pamuk ipliklerinin daha mukavemetli olması istendiğinde südkosit ile merserizasyon işlemi yapılır. Pamuk ipliği lif özelliklerine göre, genellikle üç sistemde sınıflandırılır. Penye İpekçiliği ( ince ve uzun liflerden oluşur. ) Karde İpekçiliği ( kalın ve kısa liflerden oluşur. ) Vigoine iplikçiliği ( karde ve penye iplik artıklarından yapılır. ) Pamuk ipliği oluşum özelliklerine göre, genellikle sistemde sınıflandırılır. Rink iplik ( Klasık iğ sistemi ile bükülerek oluşur). open-end iplik (Hava basıncıile liflere tur verilir) KETEN İPLİĞİ Keten ilk çağlardan beri yerleşik toplumlarca bilinir. Keten elyafı bitkinin sapından elde edilir. 55-90 cm uzunluğundaki elyaflar parlak, sağlam, dayanıklı, değişik kalınlıkta açık sarı veya gümüşi renktedir. Bitki sapındaki elyaf demetçiklerini zedelemeden çıkarmak için saplar çürütülür. Çürütülen saplar kurutulur. Sert kısımlar kırılır, kırılan odunsu parçalar sıyrılır ve taranarak elyaf demetleri temizlenir. İplik yapımına hazırlanır. Mukavemetlidir, elastikiyeti azdır. Tabii bir parlaklığı vardır. Çabuk buruşur. Soğuk bir tutumu vardır. İyi kasarlanmış ise rengi kar gibi beyazdır. VİSKOZ İPEĞİ; ( FLOŞ, Stapel olarak vizkon ) Viskoz ipeği ve viskon elde edilmesinde genellikle odun selülozü kullanılmakla beraber pamuk artıklarında kullanılabilir. Bu maddelerden % 90-94 saflıkta elde edilen % 18 lik soğuk sodyum hidroksitle muamele edildiğinde selüloz alkali, selüloza dönüşür. Daha sonra birtakım işlemlerden geçirilir ve eriyik halinde ince ve eriyik halinde ince delikli süzgeçlerden püskürtülerek flamenthaline dönüştürülür. Bu flamentler çok parlaktı r matlaştırmak için püskürtülmeden önce %2 kadar titandioksit ilavesi yapılır. Viskoz ipeği floş olarak bilinir. Flamentler kesilerek viskon elde edilir. Viskon özellikle kendisi gibi kısa liflerden oluşan diğer elyaflara harmanlanarak bükülmeye uygundur. Floş ve viskon ipliklerinin yaş halde mukavemetleri azalir. ASETAT İPLİĞİ Asetat ipeği odun ve pamuk liflerden elde edilen selüloz hammaddesinin asitlendirilmesinden sonra asetil selülozun çözündürülmesi ve çözeltinin püskürtülmesi ile elde edilir. Asetatlı kumaşlar dökümlü durur. Kolay buruşmaz. Yumaşak tutumludurlar. Şişmez, çekmez, güve yemez ve çabuk kururlar. Islak halde mukavemetleri % 30 azalır. Asetonda erirler. Bu nedenle apre ve boyamalarda bu özelliği unutulmamalıdır. Teknik işlemlerde elektrikle yüklenir. Bu nedenle antistatik madde verilir. NAYLON İPLİĞİ Taşkömürü ve petrol ürünlerinden elde edilir. Adipik asit ve hekzametilen diamin polikandansosyonundan, pelihekzamatelen adipaid ( naylon 6.6 ) elde edilir. Diğer yapay elyaflar gibi düzelerden akıtılır. Mukavemeti ve elastikiyeti diğer tekstil ipliklerine nazaran daha fazladır. İpekten sağlam olmasına rağmen daha hafiftir. Kuru halde iken daha mukavemetlidir. Çok az su şeker ve çok çabuk kurur. Haşerat, bakteri ve güve tesir etmez. Elektriği iletmez AKRİLİK ( ORLON ) Orlon akrilonitril den oluşmuş bir polimerdir ve polimerizasyon yolu ile elde edilir. Orlon piyasada çeşitli isimler altinda bulunur. Bunlardan; Ştapel 81 tipi orlon oldukça mukavemetlidir. Kuru halde iken 5 gr /

KARDE RİNG PAMUK İPLİĞİ
Karde ring pamuk iplikleri, penye pamuk iplik üretimine göre daha kısa pamuk elyafından üretilmiş, tarama işlemi yapılmamış pamuk ipliğidir. karde ring iplikleri penye ipliklerine göre daha düşük kalitelidir. Bu iplikler düzgünsüz ve pürüzlü bir yüzeye sahiptir. Dokuma ve örme sektöründe kullanılan bu ipliklerin bükümü triko için düşük, dokuma için daha yüksek yapılır. Karde ring ipliklerinin mukavemeti, penye ring ipliklere göre daha düşük, open-end ipliklere göre daha yüksektir. İplik kalınlaştıkça (iplik numarası küçüldükçe) fiyatı düşer ve iplik kaba bir yapıya sahip olur. Genellikle Ne 6 ile Ne 30 numara arasında üretim yapılır.

Karde ipliklerle yapılan kumaşlar düzgünlük açısından, penye ipliklerle yapılan kumaşlara göre daha kötüdür. zayıf bir kumaş yapısı arzederler. Gevşek, kaba ve tüylü bir kumaş oluştururlar. Karde iplikler penye ipliklere göre bir miktar yabancı madde içerdiklerinden karde mamuller penye mamullere göre daha mat ve daha az temiz görünürler.

Karde ring iplikleri, denim (blue jean), kord, havlu, spor giysi kumaşları, çarşaflar, döşemelik kumaşlar, ev tekstilleri, teknik kumaşlar gibi kumaşların dokunulmasında kullanılmaktadırlar. Karde ring iplikleri kısaca penye ipliklerinin zorunlu olarak kullanıldığı pamuklu kumaşlar dışında dokumada üretilen bütün pamuklu kumaşlarda kullanılır.

PENYE RİNG PAMUK İPLİĞİ
Uzun ve ince pamuk elyaflarının penye dairesinden (tarama) geçirilerek, kısa ştapel iplikçiğinde eğrilmesiyle oluşan kaliteli pamuk ipliğidir. Penye dairesi, şerit birleştirme ve penye makinelerinden oluşur. Bu yüzden penye ipliği üretmek için gerekli makine parkı uzun ve pahalıdır. Materyel fazla enerji harcanarak işlenir. Bu da kaliteli ve daha pahalı olan, geniş kullanıma sahip penye ipliğini oluşturur. Kısa elyaflardan arındırıldığı için ştapel diyagramı gelişmiştir. Ne 80'e kadar ince iplikler üretilebilir. Düzgün ve yumuşak tutumludur. Karde ipliğine göre daha temiz ve homojendir. Mukavemeti daha fazla, düzgünsüzlüğü daha azdır.

Penye ipliklerle yapılan kumaşlar, karde ipliklerle yapılan kumaşlara nazaran daha iyi ve kalitelidir. Karde ipliklerden yapılamayacak kumaşlar penye ipliklerle yapılır. En önemli özelliği su emici olmasıdır. Bu kullanılabilme yeteneğini arttırır. Statik elektriklenme ve piling problemi yoktur. Örme, triko, dokuma kumaşlarının her çeşidinde kullanılabilir.

Penye ipliklerle elde edilen kumaşların çok çeşitli kullanım yerleri vardır. Bayan, erkek ve çocuk gkıyafetlerinde iç ve dış giyim ürünleri (yazlık ve kışlık), ev tekstilinde döşemelik, perdelik örtülük ürünlerde kullanılır.

OPEN-END PAMUK İPLİĞİ
Açık-uç eğirme sistemine göre üretilen ipliklerdir. En çok kullanılan yöntemi rotor iplikçiliğidir.Pamuk ve pamuk tipi elyaflar kullanılabilir. Rotorun içine düşen elyafların merkezkaç kuvvetinin etkisiyle eğrilmesi sistemine dayanır. Open-end ipliğin oluşması ring ipliği ile farklılık gösterir. Temelde makine parkında olan farklılıklar vardır. Open-end iplikçiliğinde besleme bant olarak yapılır ve oluşan iplik direkt olarak bobinlenir.

Kısaca ring iplikçiliğinde bulunan fitil ve bobin aşamaları Open-end iplikçiliğinde yoktur. Kaba ve orta incelikte iplikler elde edilir. Hacimli ve tüylü bir yapısı vardır. Ring ipliklerine göre mukavemeti düşük ve düzgünsüzlüğü fazladır. Ne 30/1'e kadar incelikte open-end iplik yapılabilir.

Open-end iplikler genel olarak çok yüksek mukavemet gerektirmeyen yüzeylerin elde edilmesinde kullanılır. Openend ipliklerin en fazla kullanıldığı kumaşlar denim (jean) kumaşlardır. Pamuk kaynaklı olması kumaşlara emicilik kazandırmaktadır. Bunun yanında örtme gücü, ısı tutma özellikleri, ring iplikleri ile üretilen kumaşlara göre daha iyidir.

Mamul bazında Open end iplikleri kullanımı, ortaya çıktığı günden beri gittikçe yaygınlaşmaktadır. İlk zamanlarda ağırlıklı olarak denim ürünlerde kullanılan open end iplikler, bugün birçok üründe kullanılmaktadır. Giyim sektörünün dışında ev tekstili, dekoretif kumaşlar, fazla dayanım istemeyen sınai kumaşlarda open end iplikler kullanılır.

KAMGARN YÜN İPLİĞİ
Yün iplikçiliği metodudur. Uzun ve ince yün elyaflarının taranmasıyla ve daha sonra eğrilmesiyle elde edilen kaliteli yün ipliğidir. Kamgarn iplikçiliğinde makine parkı, ştrayhgarna göre çok uzundur. Taraktan sonra çekme, tarama, finisör ve ring eğirme makineleri vardır. Mukavemeti iyi, düzgünsüzlük minimumdur. Üniform bir yapı vardır, elyaflar birbirine paralel ve düzenli bir şekilde yerleşmiştir. İnce yün iplikler bu yolla elde edilir. Kamgarn yün iplikleri prensip olarak, pamuktaki penye ipliklerine benzerler. Kamgarnda da tarama işlemiyle kısa elyaflar döküntüye giderler. Bu da ipliğin kalitesini arttırır.

Kamgarn ipliklerle daha çok düzgün yüzeyli kumaşlar elde edilir. Bu kumaşlar ince yapılı, narin dokuma ve örme ürünleridir. Bu kumaşlarda doku ve desen belirgindir. Isı yalıtma özelliği ştrayhgarna göre daha azdır, bu da sıkı yapı ve hacim azlığının sonucudur. Buruşukluk gösteririler buna karşın ütü tutma özelliği iyidir.

Kamgarn ipliklerden genellikle kışın giyilebilen ağır ve iyi tutumlu, kaliteli kıyafetler üretilir. Bunlar erkek ve bayan dış giyim ürünleridir. (Takım elbise, ceket, tayyör, döpyes, etek vb.) Ayrıca ince örgülü kumaşlar, kazaklar, kışlık bluz ürünlerinde ve çocuk giyiminde kullanılır.

ŞTRAYHGARN YÜN İPLİĞİ
Kısa lif oranı yüksek, taranmamış yün elyaflarının ştrayhgarn teknolojisine göre işlenmesi ile elde edilir. Kamgarn ipliklere göre çok kısa bir makine parkı vardır. Harman-hallaç dairesinden sonra taraklama işleminden geçirilir. Taraktan fitil (ön iplik) halde alınır ve eğrilerek iplik oluşur. Kamgarna göre düşük mukavemetli, düzgünsüz ve hacimli bir yapıya sahiptir. Elyaflar iplik içinde gelişigüzel yerleşmiştir. Kalın ve kaba görünümlü, yüzeyi pürüzlü ve tüylüdür.

Ştrayhgarn iplikler dokuma yüzeylerde kullanılır. Kaba ve tüylü oluşu örme sektöründe kullanımını minimuma indirir. Ştrayhgarn ipliklerden yapılan kumaşlar yumuşaklık ve hacimleri sayesinde çok iyi yalıtım sağlarlar. Bu kumaşlarda doku pek belli değildir. Süngerimsi ve yaylı bir tutuma sahip olduklarından ütü tutmazlar, ancak şardonlanmaya elverişlidirler.

Ştrayhgarn iplikler, kamgarnlardan daha iyi bir yalıtım sağladıkları için ağır kış şartlarında kullanılan palto, manto türü giyeceklerde ve özellikle battaniye üretiminde fazlaca kullanılırlar. Bunların dışında el dokuması olan halı, kilim üretiminde kullanılırlar.

KETEN İPLİĞİ
Keten bitkisinin saplarından elde edilen keten elyafından üretilen ipliklerdir. Kısa ştapelli ve uzun ştapelli olarak iki kısma ayrılırlar. Kısa ştapelli keten iplikler kaba ve kalın olmalarına karşın uzun ştapelli iplikler ince ve hassastır. Kısa ştapelli iplikler hacimli bir yüzeye sahip olup düzensizlikler vardır. Uzun ştapelli iplikler ise pürüzsüz ve düzgün bir yüzeye sahiptirler. Genel olarak değerlendirilirse uzun ştapelli keten iplikler kısa ştapelli ipliklerden daha kaliteli ancak daha pahalıdır.

Kısa ştapelli iplikler genelde evlerde dokunan kaba kumaşların yapımında kullanılır. Uzun ştapelli iplikler ince ve düzgün yüzeyli oldukları için daha hassas kumaşların dokunmasında kullanılır. Örme sektöründe ancak karışım halinde kullanılabilir.

Örme ve triko sektöründe saf olarak kullanılamayan keten ipliği genelde dokuma kumaşlardan elde edilen ürünlerde kullanılır. İnce kumaş ürünleri genellikle yazlık kıyafetlerdir. Kaba kumaşlar ise hasır, ayakkabı gibi ürünlerde kullanılır. Bunların dışında ev tekstili, temizlik bezleri, peçete ve mendil üretiminde ketenden faydalanılır.

FLOŞ (VİSKON) İPLİĞİ
Rejenere selüloz elyafından filament halde elde edilen ipliklere floş (rayon), ştapel haldeki elyaftan elde edilen ipliklere de viskon iplikler denir. Filament haldeki ipliklerde (floş) görünüm, tuşe ve parlaklık gibi özellikler ipeğe benzer, yumuşak ve dökümlüdürler, statik elektriklenme ve piling açısından sorun yaratmazlar. Ştapel haldeki elyaflardan yapılan iplikler (viskon) ise büyük oranda pamuğa benzer nem çeker özellik gösterir. Sağlamlığı filament iplikten daha azdır. Bunun dışında özellikle birbirine benzer çeşitli bitim işlemleriyle özellikleri daha da iyileştirilebilir.

Filament veya ştapel haldeki floş-viskon iplikler dokuma ve örme kumaşlarda çok geniş bir kullanıma sahiptir. İnce dökümlü ve fantezi kumaşlar elde edilebilir, iplik özelliklerinin çoğunu aynı şekilde gösterirler. Viskon kumaşlar boya baskı gibi işlemlere de elverişlidirler.

Viskon (floş) kumaşlar çok geniş kullanıma sahiptirler. Başta ev tekstili olmak üzere hazır giyim ve endüstriyel alanlarda kullanılır. Özellikle şık ve dökümlü fantazi kıyafetlerin yapımında kullanımları yaygındır. Ayrıca üst giyimde astar olarak da kullanılır.

POLİESTER İPLİĞİ
Poliester elyafından üretilmiş sentetik (tam yapay) iplik tipidir. Petrol türevi olan poliester iplikler filament olarak veya ştapel elyaftan eğrilerek üretilebilirler. Filament iplikler pürüzsüz, kaygan bir yüzeye sahiptir. Kesitleri yuvarlaktır. Yüksek mukavemete sahiptir. Ştapel formun mukavemeti filament forma yakındır. Yüksek esneme özelliğine sahip polyester iplikler düşük nem çekerler. Erime noktası 260 °C'dir. Termofikse edilebilme özelliği çok iyidir. Bu yüzden çok kolay tekstüre olur. Tekstüreli veya tekstüresiz olarak kullanılabilen poliester iplikler tekstilde önemli bir yere sahip sentetik ipliklerdir.

Poliester iplikleri dokuma ve örme kumaşların üretiminde çok geniş bir kullanıma sahiptirler. Dayanıklıdır ve esneme özelliği vardır, düşük nem emiciliğine sahiptir. Düşük nem emiciliği yüzünden statik elektriklenme ve piling problemi yaratır.

Poliester ipliklerden elde edilen kumaşların olumlu özellikleri geniş bir alanda kullanılmalarını sağlamaktadır. Genel olarak bakıldığında; her türlü bayan ve erkek giyiminde, ev tekstillerinde (perde, mefruşat vb.) ve endüstriyel alanlarda (çadır, branda, yelken vb.) teknik tekstiller olarak kullanılmaktadır.

NAYLON İPLİĞİ
Poliamid elyafından üretilmiş sentetik elyaftır. Naylon ve perlon olmak üzere iki çeşidi vardır. Ancak piyasada poliamid iplikler naylon olarak bilinir. Filament iplik veya ştapel iplik olarak üretilebilir. Filament iplikler istenen boyda ve incelikte üretilebilir. Ştapel iplikler ise yün veya pamukla karışım halde kullanılırlar. Tekstüreli ve tekstüresiz olarak kullanılır. Yüksek mukavemet ve elastikiyete sahip naylon iplikler poliesterle birlikte tekstilde en çok kullanılan sentetik ipliklerdir.

Dokuma ve örme yüzeylerde naylon iplikler tek başlarına kullanılacaksa genelde filament halde kullanılırlar. Ama pamuk ve yünle karıştırılarak ştapel iplik olarak da kullanılırlar. Böylece şardonlamaya elverişli kumaşlar üretilebilir. Naylon kumaşların önemli özellikleri dayanım formu koruma ve kolay bakımdır. Statik elektriklenme düşüktür. Ancak piling problemi vardır.

Sıcaklığa karşı direnci çok yüksek ancak ışığa dayanıklılığı kötü olan naylon ipliklerle üretilen kumaşlar, sürtünme ve aşınma dayanımının yüksek olması gereken yerlerde kullanılır. Özellikle ince çorap, iç çamaşırı, mayo, spor giyim eşyaları, ev tekstili ve dekoratif ürünlerde kullanımı vardır. Ayrıca endüstriyel alanlarda da yaygın bir kullanımı vardır.

AKRİLİK İPLİĞİ
Petrol türevi olan akrilik elyafından üretilmiş sentetik (tam yapay) ipliklerdir. Genelde ştapel haldeki elyafın eğrilmesiyle elde edilir. Dolgun, yumuşak tutumları ile yüne benzerler. Yapısal bileşimlerinin oranlarında farklar olan çeşitli tipleri mevcuttur. Bunlardan en çok bilinen ikisi orlon ve modakriliktir. Orlon, poliakrinitrilden elde edilen ştapel elyaflardan oluşan ipliktir. Yirmiden fazla çeşidi vardır. Modalakrilik ise özelliklerinde iyileştirilme yapılmış akrilik ipliğidir. Hafif ve sıcak tutan, ışığa ve iklime dayanıklı, bakımı kolay, parlak ve çabuk kuruyan iplikler olarak bilinirler.

Gerek dokuma gerekse örme olsun, kumaşlarda yaygın olarak akrilik iplikler kullanılır. Yüne benzediğinden şardonlanmaya elverişlidir. Düşük nem alma yeteneği statik elektriklenme ve pilling gibi problemler yaratır.

Yüksek ışık ve iklim şartlarına karşı direncin gerektiği yerlerdeki tüm örgü veya dokuma kumaş ürünlerinde kullanım yeri bulmuştur. Bayan veya erkek dış giyim, yer döşemelikleri, ev tekstili (battaniye, halı, perde vb.), hacimli oluşundan dolayı özellikle kazaklarda çok kullanılır.

MELANJ İPLİĞİ
Değişik renklerdeki elyafların belirlenen oranlarda karıştırılması ile elde edilen ipliklerdir. Bu işlem değişik metodlarla gerçekleştirilebilir. Harman hallaç dairesinde karıştırılabileceği gibi, vigure baskılı kamgarn tops veya bantlardan dublaj yapılarak karıştırılır. Bir elyaf için uygun olan boyar maddenin diğer elyaf tarafından kabul edilmemesi melanj efektini oluşturur. Üretimde kullanılacak boyalı elyaf miktarı, iplikten istenen renk özelliğine göre belirlenir. genelde kırçıllı, renk değişimli görünümüne sahip olup, dokumada ve örmede kullanılırlar.

Melanj kumaşlar kullanıldığı hammaddenin özelliklerini yansıtırlar. Kumaşta istenen renk oranları ve tonları iplik sayesinde sağlanır. Renk değişimli ve kırçıllı görünümü vardır. Genellikle karışım iplikler kullanılır.

Melanj ipliklerle yapılan kumaşların, modaya bağlı olarak zaman zaman kullanım yerleri artmaktadır. Ancak en çok kabul edilen kullanım yerleri sweatshirt, t-shirt ve eşofmanlardır. Bunların dışında erkek ve bayan dış giyiminde yünlü melanj ürünler kullanılmaktadır.

MULİNE İPLİĞİ
Farklı renklerdeki ipliklerin birlikte katlanarak bükülmesi ile oluşan ipliklerdir. Bu işlem ya ring iplik makinesinde, farklı renkteki fitillerin çekildikten sonra bükülmesiyle ya da tek kat ipliklerin katlanmasıyla elde edilirler. Verilecek büküm miktarı ipliğin kullanılacağı yere göre ayarlanır. Muline ipliklerin üretiminde değişik renklerdeki aynı veya farklı elyaf türleri kullanılabilir. İpliğin özellikleri iplik üretiminde kullanılan elyafın özelliklerine bağlı olarak değişir.

Birbirinden farklı elyaf türleri kullanılarak, kullanım yerine uygun özelliklerde üretilen muline iplikler dokuma ve örme kumaş üretiminde kullanılır. Bu kumaşlar genellikle sert tuşeli olup, renk dağılımı homojen olan yüzey görünümüne sahiptir.

Muline iplik kullanılarak üretilen dokuma ve örme kumaşlar dayanıklı yapıları nedeniyle aşınmaya ve sürtünmeye maruz dış giyimde ağırlıklı olarak kullanılırlar. Dokuma kumaşlardan, takım elbise, ceket, etek gibi; örme kumaşlardan ise kazak hırka gibi ürünler elde edilir.

Tekstil Terimleri Sözlüğü

A jour fabric: Ajurlu dokuma, ajurlu kumaş.

abated: azaltılmış,kısılmış

abdominal belt (cummerband): kuşak.

abdominal dart (belly dart): karın pensi

abrade, to: aşındırma.

Abrasion: Aşındırma, taşlama. Kumaşın boyama sırasında birbirine sürtünmesiyle giyside kullanılmışlık görüntüsüne neden olan etki. Bazı durumlarda bu arzu edilen bir etkiyken, çoğu halde bu etkinin en aza indirilmesi için çaba harcanır.

abrasion: yıpranma.

Abrasion mark: Aşınma izi.

abrasion resistance: aşınma direnci, aşınma dayanımı.

abrasion resistant: sürtünmeye dayanıklı.

abrasion test, wear and tear test: aşınma testi.

Absolute humidity: Havanın mutlak nemi, mutlak rutubet, mutlak nem oranı.

Absorb oil (to): Yağ emmek.

Absorbent cotton: Hidrofil pamuk, sıvı çekici pamuk, emici pamuk.

absorbing capacity: çekme kapasitesi.

absorption: absorpsiyon (emiş).

accessories: aksesuarlar

Accessories and sub-industry products: Aksesuarlar ve yan sanayi ürünleri.

acetate: asetat (sentetik bir kumaş türü).

acetate fibre: asetat elyaf.

acid: asit.

Acrylic: Akrilik.

adhesive bonding: yapıştırma.

adhesive label: yapışkan etiket.

adhesive mesh: yapışkan örme

adhesive power: yapışkanlık gücü.

adhesive tape: yapışkan şerit.

Adjustable cam bit: Ayarlanabilir kam parçası, ayarlanabilir eksantrik parçası.

Adjusting arm: Ayar kolu, reglaj kolu.

affinity: afinite (boya alabilirlik).

after-bleaching: ağartma sonrası.

after-treatment: son işlem, finishing.

After-welt (knitting): Sonradan örülmüş kenar şeridi (örme).

After-welt (stocking): Sonradan süsleme (kadın çorabı ile ilgili).

Amphoteric: Amfoterik. Kimyasal maddenin alkali Ph ortamında noniyonik olma ve Ph abit tarafına doğru azaldığına katyonik hale gelmesi özelliği.

Anionic compound: Aniyonik bileşim. Doğası itibarıyle pozitif elektrik yüklü olan ve benzer yüklü ya da noniyonik bileşenlerle karışan madde.

Antimigrant: Boyama işlemi sırasında boyanın dağılmasını engellemek amacıyla işleme katılan kimyasal madde.

Back batch / Half moon: Yakanın arkasında marka etiketinin dikişini gizlemek için kullanılan yarımay şeklindeki kumaş parçası.

Baseball neck: V tipli patlı yaka.

Batch label: Parti etiketi.

Bathrope: Bornoz.

Bermuda: Dizaltı şort.

Bike short: Dar bisiklet şortu.

Binder: Pigmenti başka bir şeye bağlayan akrilik bileşen türü.

Bleeding: Rengin istenmeyen yer ve bölgelere yayılması. Bu durum, özellikle boyanın kumaşın asılarak kurutulduğu ve su bazlı uygulamalarda ciddi sorun yaratır. Boya banyosuna ya da baskı mürekkebine dağılmayı engelleyici madde katılmasıyla sorun ortadan kalkar.

Blouse: Bluz.

Boat neck: Kayık yaka.

Bouqle Yarn: Embrodery nakış.

Boxer: Boksör şortu.

Brass snaps: Prinç malzemeden yapılmış sarı çıt çıt.

Breeches: Jokey pantolonu.

Button: Düğme.

Button down: Düğmeleri aşağıda.

Button fly: Düğmeli pat.

Button up: Düğmeleri yukarıda

Canvas slack: Gündelik pantolon.

Capri: Baldırı saran diz altı pantolon.

Carcinogen: Kanserojen bileşen. Uygun şekilde uygulanılması gerekir. Pek çok tekstil ürünü, kaserojen bir madde olan formaldehid üretir.

Cardigan: Hırka, örgü ceket.

Care label: Bakım etiketi.

Catalyst: Katalizör. Akrilik tipi bileşenlere çapraz bağlanma sürecini hızlandırmak amacıyla eklenen madde.

Cationic: Katyonik. Negatif yüklü ve noniyonik bileşenlerle karışan madde. Bu fark sayesinde pigment giysi boyaması büyük ölçüde kolaylaşmıştır.

Certified buying office (C.B.O): Yetkili satın alma ofisi.

Chainstitch: Zincir dikiş.

Channel Stitch: Kanal reçme.

Chest pocket: Göğüs cebi.

Claps: Toka, kopça (kemer vb.de kullanılan).

Cloth, fabric, material: Kumaş.

Clothings: Giysiler.

Collar: Yaka.

Collar Stand: Yaka ayağı

Color fastness: Renk haslıkları.

colorimeter: Renkölçer. Kalitekontrol amaçlı kullanılan ve tekstil renk değerlerini ölçmek için kullanılan alet.

conventional fabric softeners: Konvansiyonel kumaş yumuşatıcılar. Boyama sürecinin sonunda uygulanan katyonik yumuşatıcı.

cotton bib: Bebek önlüğü.

Cover-All: Omuzu kapalı iş elbisesi.

Covering Stitch: Reçme.

Crew Neck: Bisiklet yaka.

Crocking: Renk verme. İşlenmiş kumaşın basınç altında beyaz kumaşa bıraktığı renk miktarı.

Crockmeter: Kumaşın renk verme miktarını ölçen alet.

Cross-linking: Çapraz bağlanma. Akrilik tipi bileşenin kendisini hem pigmente hem de ana maddeye kalıcı bir şekilde bağlayarak renk atmanın önüne geçme özelliği. Bu işlem eskiden yüksek sıcaklık ve katalizör gerektirirdi, ancak yeni reçine bileşenleri aynı işlevi oda sıcaklığında gerçekleştirilen kuruma esnasında da yerine getiriyor.

Crossover V neck: Binmeli V yaka.

Cuff Links: Kol düğmesi.

Curing time: Renk atmanın maksimum düzeyde önüne geçilebilmesini sağlayan çapraz bağlanmanın tamamlanması için geçmesi gereken süre.

Density: Yoğunluk.

Direct dye: Doğrudan boyama. Elektrolit (tuz) ve sıcaklık uygulamasıyla selülozik fiberi kaplayan boya maddesi. Bu madde solmanın önüne geçilmesi için boyama sonrası bazı ek işlemler gerektirir.

Dirty product: Kirli ürün. Çevreye olumsuz etkisi bulunan ürün.

Discharge print: Ronyan baskı.

Dispersion: Dağılma. Renk verici madde ya da kimyasal maddenin kumaşta yayılma hızı.

Double chain stitch: Çift zincir dikiş.

Double over sized: Büyük beden.

Double over sized: İki beden büyük.

Double scope neck: Çift yönlü (U) oyuk.

Drawcord: Kordon.

Dry clean only: Sadece kuru temizleme.

Dye bath: Boya banyosu. Kumaşın renk özelliklerini değiştirmek amacıyla konduğu sıvı çözelti.

Edgestich: Çima.

Elastic: Lastik.

Electrolyte: Boya banyosuna eklenen ve boya çözeltisindeki rengi sudan ayrıştırıp kumaşa yönelten bileşen ya da sıvı.

Engineered design: Tek renk jakarlı havlu.

Envelop skirt: Kruvaze etek.

Environ mentally safe: Çevre açısından güvenli.

Exhaustion rate: Rengin kumaşa geç­¥ hızı. Bu oran her renk için farklıdır ve boya banyosundaki elektrolit içeriğine bağlıdır.

Eyelet: Fisto, kuş gözü.

Five pocket trousers: 5 cepli pantolon.

Flammable: Yanıcı.

Flap pocket: Kapaklı cep.

Flat pocket: Düz cep.

Flatlock / straddie stitch: Kamalı reçme.

Fluorescent color: Floresan renk. Gerçekte üç floresan renk vardır: Pembe, sarı ve turuncu.

Foreign substance: Yabancı madde. Doğada doğal yollarla oluşmayan.

Formaldehyde: Formaldehid. Bağlayıcı olarak kullanılan bazı reçinelerin bıraktığı kanserojen madde. Melamin reçineleri aralarında en tehlikeli olanıdır.

Frill: Farbela, fırfır.

Fusing: Tela.

Garment: Giysi.

Garment dye: Giysi boyama. Dokuma ve dikim süreci tamamlanmış giysinin boyama işlemi.

Grey scale: Gri ölçek.

Gripper: Çıt çıt.

Hair lining: Kıl tela.

Hand wash: Elde yıkama.

Hanging pocket: Torbalı cep.

Hazardous chemical: Zehirli kimyasal madde.

Heavy jersey: Ağır süprem.

Hem / Hemming: Reçme.

Henly: Önde sıfırlanan rib yaka (üç düğme).

Herringbone-Tape: Balıksırtı bant.

High visibility warning clothing: Floresan renkli veya reflektörlü ısıtıcı dış giysi (üniformalar vb.)

Hight of the loops: Hav yüksekliği.

Honey comb / gofret: Petek örgü.

Hood: Kapşon.

Hook and eye: Agraf, kopça.

Hot / warm pressing: Sıcak / ılık ütü.

Interfacing / Fusable Lining: Yapışkan tela.

Jacquard design: Jakar desenli havlu (boyalı iplikten).

Jam short: Diz üstü şotu.

Jumper: Süveter, kazak.

Kangaroo pocket: Kanguru cebi.

Knitting ware: Örme ürünler.

Label: Etiket.

Lace: Dantel.

Leggings / tight: Tayt

Line dry / dry flat: Sererek kurutma.

Lining: Astar.

Loomstate: Havlunun dokuma makinesinden çıktığı haldeki durumu.

Loop terry: Traş edilmemiş havlu.

Machine wash (cold, warm, hot): Makinede yıkanabilir (soğuk, ılık, sıcak).

Made to measure (customised): Kişiye özel üretim.

Main label: Marka etiketi.

Mesh: file.

Migration: Yaş boya işlemi sırasında renklendiricinin dağılması.

Mix and match sportwear: Alt ve üst ayrı takımlanabilen spor giysi.

Mock Turtle: Yarım balıkçı.

Non-flammable: Yanıcı olmayan madde.

Nonchlorine bleach: Hipokloritsiz (ağartıcısız) çamaşır suyu.

Nonionic: Noniyonik. Elektrik yükü olmayan, katyonik ve aniyonik unsurlarla karışabilen madde.

One needle lock stitch: Tek iğne kilit dikiş (zincir dikiş).

Opacity: Opaklık. Işığı geçirmeme ve yansıtma özelliği.

Over sized: Büyük beden.

Over-all: Omuzsuz iş elbisesi.

Overlock stitch: Overlok dikişi.

Pant (trouser): Pantolon.

Patch pocket: Dıştan vurmalı cep.

Pigment: Kuru renklendirici.

Pipe: Biye.

Placket: Pat.

Plastisizer: Bileşime plastik özelliklerini artırmak amacıyla eklenen madde.

Pocket: Cep.

Polo neck collar: Polo yaka.

Pretreat: Ön işlem. Tekstil ürünlerinin pigment ya da doğrudan boyama öncesinde ön işleme tabi tutmak için kullanılan yüksek katyonikli polimer.

Printed insert: Baskılı ilave parça.

Process printing: Baskı işlemi. Renkleri karıştırmadan renklerin üst üste basılmasıyla yeni renkler elde edilmesi.

Puff lock: Nakış.

Ready made clothing / garment: Hazır giyim, konfeksiyon.

Reinforcement-Tape: Ekstrafor.

Resin: Reçine. Pigmentle uygulandığı madde arasında çapraz bağlanma oluşturan sıvı polimer.

Rib: Ribana.

Ribbon: Kurdela.

Rick rack: Su taşı.

Rivet trim: Rivet

Roll neck: Degaje yaka.

Rugby collar: Gabardin ya da denim kumaş ile yapılmış yaka.

Rumper: Tulum.

Safety stitch: Emniyet dikişi.

Scarf-head hand: Bandana.

Scope neck: Oyuk yaka (U yaka önde).

Seams: Dikişler.

Semi-opaque: Yarı opak. Rengi kısmen engelleyen madde.

Service uniforms overalls: İşçi tulumu.

Sewing thread: Dikiş ipliği.

Shanked button: Ayaklı düğme.

Shared embdrodery: Kadife havlu.

Shirt: Gömlek.

Shirt: Gömlek.

Shirt collar: Gömlek yakası.

Short: Şort.

Shoulder Pad: Vatka.

Single jersey: Süprem.

Sit in pocket: Torbalı yan cep.

Size / colour assortment: Beden / renk asortisi.

Size label: Beden etiketleri.

Skip-stitch / blind merrow: Baskı dikişi. (etek ucu dikişi).

Skirt: Etek.

Sock: Çorap.

Stand-up collar: Gömlek yakası.

Stopstitch/Bartack: Punteriz.

Striped design: Çizgili deseni olan havlu.

Sweep button: Etek düğmesi.

Swift: Kılçık (Karton fiyat etiketini giysiye tutturan plastik parça).

Swift gun/Gunnisongun: Kılçık tabancası.

Tape: Bant, şerit.

Terry velour: Traşlı kadife havlu.

Thumbling: Buharlı ya da buharsız işlemle havlunun tozunu alma, havları açma ve dolayısıyla yumuşak bir tutum için yapılan işlem.

To bleaching (hypocholorite): Hipokloritle ağartmaya karşı ren haslığı.

To cholorinated water: Klorlu suya karşı renk haslığı.

To crocking: Sürtünmeye karşı renk haslığı.

To dry-cleaning: Kuru temizlemeye karşı renk haslığı.

To hot pressing: Sıvak ütüye karşı renk haslığı.

To light: Işığa karşı renk haslığı.

To perspiration: Tere karşı renk haslığı.

To rubbing: Sürtmeye karşı renk haslığı.

To washing: Yıkamaya karşı renk haslığı.

To water: Suya karşı renk haslığı.

To weathering: Hava şartlarına karşı renk haslığı.

Topstich: Gaze.

Torking: Örme kumaş dönüklüğü.

Towel: Havlu.

Trimmings: Etiket, düğme, rivet, yıkama talimatı vb.

Tumble dry (Low/Medium/High): Tamburlu kurutma (düşük/orta/yüksek devir).

Turtle neck: Balıkçı yaka.

Twill-Tape: Gabardin bant.

Two needle lock stitch: İki iğne kilit dikiş.

Ultraviolet: Morötesi ışık. Işık tayfının görünebilir kısmından görülemeyen kısmına doğru uzanan alt ucu.

Utility items: Çalışma giysisi.

V neck: V yaka.

Velcro: Cırt

Vent/slit: Yırtmaç.

Waist/waist band: Bel.

Warp yarn (Double twisted): Çözgü ipliği (çift kat bükülmüş).

Wash bebefore wearing: Giymeden önce yıkayınız.

Wash dark colours seperately: Koyu renklileri ayrı yıkayınız.

Wash with similar colours: Benzer renklerle beraber yıkayınız.

Washfastness: Renk vermeme, solmama. Giysinin güçlü birkaç yıkama işlemi sonrasında rengini koruma özelliği.

Weft yarn (single): Atkı ipliği (tek kat).

Yoke: Roba.

Zigzag stitch: Zig zag dikiş.

Zipper: Fermuar.

Zipper fly: Fermuarlı pat.